Thái Nguyên ngập lụt nghiêm trọng sau trận mưa kỷ lục 450mm/ngày khiến hàng chục nghìn ngôi nhà chìm trong biển nước, thiệt hại trên 4.000 tỷ đồng. ATQ đã ghi nhận thực tế từ hiện trường và những câu chuyện xúc động của người dân vùng lũ.
Cảnh tượng tang thương sau nhiều ngày Thái Nguyên ngập lụt
Trận mưa lũ sau bão số 11 tháng 10/2024 đã biến nơi này thành tâm điểm thiên tai của cả nước với những con số thiệt hại khổng lồ. Mực nước sông Cầu lên đến 29,9m – cao nhất trong lịch sử, vượt xa mọi kỷ lục từng được ghi nhận.
Theo ghi nhận của ATQ tại hiện trường, phường Phan Đình Phùng trở thành khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất khi nước tràn qua đê trong đêm 7/10. Anh Nguyễn Cao Cường, một trong những người đầu tiên tham gia cứu hộ, kể lại “Tôi sống gần sông nên phát hiện nước lên bất thường. Khu Túc Duyên, Quang Vinh cũ bị cô lập hoàn toàn, chỉ có thuyền máy mới vào được.”

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thống kê tổng thiệt hại Thái Nguyên ngập lụt lên tới 4.000 tỷ đồng, chiếm một nửa tổng thiệt hại 8.720 tỷ của 4 tỉnh bị ảnh hưởng. Có 550.805 hộ dân mất điện, trong đó 8.640 hộ ở đâyvẫn chưa được khôi phục sau nhiều ngày. Đặc biệt nghiêm trọng, 43 sự cố đê điều được ghi nhận, nhiều tuyến đê phải chống tràn với chiều dài hàng km.
Nguyên nhân dẫn đến thảm họa Thái Nguyên ngập lụt
Kênh tìm hiểu được rằng sự cố này không phải ngẫu nhiên mà là hệ quả của nhiều yếu tố chồng chất. Lượng mưa trong đợt này đã vượt xa mọi tính toán khi nhiều nơi ghi nhận 150-350mm chỉ trong 7 giờ, trong khi hệ thống được thiết kế cho 310mm trong 2 ngày.
Hệ thống phòng thủ bất lực trước thiên tai
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Quy hoạch thủy lợi Bắc Bộ: “Làm nghề gần 30 năm, tôi hiếm khi chứng kiến trận mưa tập trung với cường độ kỷ lục như vậy. Lưu vực sông Cầu chỉ có 2 hồ chứa nhỏ là Nặm Cắt và Núi Cốc, không thể điều tiết được lượng nước đổ về.” khiến Thái Nguyên ngập lụt nặng.
Thêm vào đó, hệ thống đê cấp 3 của Thái Nguyên chỉ được thiết kế chống lũ 50 năm một lần, thấp hơn nhiều so với đê sông Hồng (300-500 năm). Khi mực nước vượt quá thiết kế, các tuyến đê buộc phải chống tràn nhưng không thể ngăn được dòng nước cuồn cuộn tràn vào thành phố.
Đô thị hóa làm trầm trọng tình hình Thái Nguyên ngập lụt
Tỷ lệ đô thị hóa Thái Nguyên tăng từ 20% lên 41% trong 30 năm qua nhưng hệ thống thoát nước không được nâng cấp tương ứng. GS.TS Đào Xuân Học, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, chỉ ra: “100% hệ thống thoát nước Thái Nguyên là tiêu tự chảy, không có máy bơm cưỡng bức. Khi nước sông dâng cao hơn nước trong thành phố, việc thoát nước trở nên bất khả thi”

Bài học khắc phục sau thảm họa Thái Nguyên ngập lụt
PGS.TS Vũ Thanh Ca, chuyên gia Thủy lực môi trường, đề xuất: “Cần xây dựng hệ thống bơm tiêu úng cho các khu đô thị, không thể chỉ trông chờ vào tiêu tự chảy. Đồng thời phải nâng cấp đê từ cấp 3 lên cấp cao hơn, xây thêm hồ chứa điều tiết ở thượng nguồn.” Việc khôi phục các vùng chậm lũ tự nhiên cũng được xem là giải pháp quan trọng.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần triển khai hệ thống quan trắc, cảnh báo tự động, có khả năng dự báo trước 6-12 giờ để người dân kịp ứng phó. Việc xây dựng bản đồ ngập lụt số hóa, cập nhật theo thời gian thực sẽ giúp hạn chế tối đa hậu quả trong lần thiên tai kế tiếp.
Kết luận
Thái Nguyên ngập lụt với thiệt hại khổng lồ đang cần sự chung tay của cả cộng đồng. ATQ kêu gọi bạn đọc cùng chia sẻ khó khăn với đồng bào vùng lũ, mỗi đóng góp dù nhỏ cũng sẽ giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.
